Biobased, het nieuwe fossiel?

Ik zeg het maar meteen, dit is niet het onderuit halen van het biobased concept, maar hopelijk een stukje realisme op alle lofzang binnen de duurzaamheid-container.

In deze wereld van geopolitiek en (m.i. terechte) zorgen om onze aarde en leefomgeving wordt alles waar maar duurzaamheid of “bio” bij vermeld is niet alleen omarmd, maar tot het “ei van Columbus” gerekend. Er zijn bijna geen overheidsplannen of PR van bedrijven meer waar niet iets van duurzaamheid in de titels staan… je kan in je teksten niet meer zonder biobased of hernieuwbaar of duurzaam of biodegradeerbaar of… noem maar op!

En ja, het is op planten gebaseerd (hoewel olie deels ook 😉), die CO2 opnemen bij de fotosynthese ervan, het geeft verlaging van het gebruik van de afnemend beschikbare natuurlijke aardolie, veel meer landen in de wereld zouden het kunnen doen en er zit een zekere hernieuwbaar in omdat de planten (vermits niet geheel verwijderd!) blijven groeien… Goed plan?

Officieel lijkt de overheid zo’n 4% (ca. 1 miljard) uit te geven aan alles wat met duurzaamheid te maken heeft; in een deel van de R&D uitgaven zit trouwens ook het in standhouden van organisaties zoals TNO en andere wetenschappelijke instituten, dus mogelijk zijn er nog aanvullende investeringen voor energieonderzoek of biobased of anderszins duurzaamheid (?).
De overheid besteedt generiek zo’n 2% van haar totale budget aan R&D, wat neerkomt op 0,7% van ons bruto binnenlands product (bbp)…Even vergelijken!  De NAVO norm ligt op 5% van het bbp!
Nu heb ik vrij weinig tegen deze laatste uitgave. We hebben namelijk jarenlang veel te weinig geïnvesteerd (lees: veel bezuinigd!) in onze veiligheid, en het gaat waarschijnlijk ook allerlei technische en economische  bijwerkingen geven. Maar als we in de toekomst “pareltjes” zoals ASML of andere verdiensten willen en richting een “kenniseconomie” willen gaan, ligt een verhoging van het R&D budget wel voor de hand…en misschien is dan het gemeenschappelijk lenen in de EU voor onze defensie specifiek wel heel verstandig, toch Henri Bontenbal?

De vraag die (soms logisch) altijd volgt is of al dat geld wel goed besteed wordt. Als je kijkt naar de explosie aan platformen, experts, onderzoekscentra, seminars, enz... dan vrees je soms het ergste. En, zoals vaak gebeurd op andere gebieden (zoals medisch), lijkt het ten koste te gaan van bestaande mooie, interessante en regionale ontwikkelingslocaties (o.a. Polymer Science Park Zwolle helaas failliet, Brightlands Geleen/Venlo heeft het bij tijd en wijle erg moeilijk en hoe zit het met de anderen?)… het zijn m.i. nou net deze campussen die een combinatie van Onderzoek, Universiteiten/HBO/MBO en Bedrijven kunnen faciliteren, waarbij subsidies zo efficiënt (en minder versnipperd!) mogelijk kunnen worden besteed! Kijk maar naar eens naar het succes van “High Tech Campus Eindhoven” (voorheen Philips). Het kan dus wel.

Maar, zoals regelmatig bij andere onderwerpen, is er bij kabinet en tweede kamer nou niet altijd de juiste expertise om tegenwicht te bieden. Hoewel…, er lijkt de laatste tijd, met de nieuwe regering, iets meer realisme te ontstaan. Mijns inziens, worden er,  terecht, vragen gesteld over de concrete resultaten van al die duurzaamheidsstudies en ontwikkelingen.

Want…
… hoeveel bruikbare biobased kunststoffen zijn er ontwikkeld? En dan bedoel ik, als Freelancer kleur en analyse van Engineering Plastics, welke materialen kunnen echt de bestaanbare, excellente, technische kunststoffen vervangen?  Materialen zoals PLA en PEF zijn mooi bruikbaar voor (korte termijn) verpakkingsmateriaal (?), maar voor auto’s, elektrische apparaten en degelijke zijn de bestaande fossiele kunststoffen superieur.
En trouwens, hoeveel verpakkingsmateriaal is er inmiddels vervangen door iets van biobased?
Het grootste succes in Nederland, de PET fles, heeft geen biobased nodig en gaat uit van hergebruik! Het lijkt er zelfs op dat het PET-flessen-proces, in Nederland, z’n volledige circulariteit gaat bereiken (zegt Campina). Maar… is onze kaas al verpakt in PLA of PEF?
… hoeveel weilanden moeten we vol zetten met planten om aan de “bio” vraag te kunnen gaan voldoen en blijft er dan nog wat over voor het voeden van de wereld? En waar gaan deze weilanden ontstaan? Als paddestoelen uit de grond, net zoals die voetbalvelden aan zonnepanelen of datacenters of opslagcenters (!)?
… En, laten we het belangrijkste niet vergeten: Hoewel het mij lijkt dat het slechts een kwestie van tijd is voordat er uit biobased grondstoffen net zulke goede polymeren, als van fossiele grondstof, te ontwikkelen zijn, maken we er dus nog steeds kunststoffen van, die niet afgebroken worden!

Ja, hoor ik dan mensen zeggen: “je hebt biodegradeerbare kunststoffen”.
Nog zoiets: 1. Dat moet dan op land gebeuren, in het water degradeert er (vooralsnog) NIETS en blijft het gewoon afval, met alle risico’s van dien voor de dieren… 2. En dan? Gooi je al dat afval in je achtertuin (als je die hebt) en wacht je, minstens, een jaar tot het gedegradeerd is? Zoek even op hoeveel kunststofafval een mens gemiddeld per jaar verzameld… 3. De gedachte om het te gebruiken voor medische toepassingen en landbouwfolie is op zich geweldig, maar in de praktijk hardnekkig vanwege de veel goedkopere fossiele brandstof gebaseerde alternatieven (zoals vaak). En gezien de laatste ontwikkelingen naar nieuwe olievelden, duurt dat nog wel even voordat het op is.

Persoonlijk heb ik wat minder met het biobased verhaal…als oplossing voor alles!
Niet omdat ik denk dat hoe minder er geboord wordt naar aardolie (en gas) hoe beter dat voor de natuur is… Niet omdat het boren ten koste gaat van het welzijn van de mensen in de buurt… Niet omdat ik verwacht dat hierdoor de economische macht wat beter verdeelt zou kunnen worden in de wereld… Niet omdat alle experts verwachten dat de fossiele grondstoffen op gaan raken (?!)… En niet omdat het mogelijk een manier is om CO2 en energieverbruik omlaag te krijgen.
Maar… omdat ik bang ben dat het onze verslaving aan fossiele brandstoffen alleen maar gaat vervangen door een verslaving aan biobased brandstoffen en het weinig doet aan de onderliggende en aanvullende problemen.
Ik moet dan denken aan al die goedkope wegwerpspullen die tot op de dag van vandaag nog massaal worden gekocht via allerlei websites.
Ik moet dan denken aan al die afvalbergen wereldwijd, die maar niet kleiner lijken te worden, vaak in de economisch armere landen.
En Ik moet dan denken aan de immense rookwolken bij het verbranden van al die rubber banden.
Ik moet ook denken aan al dat kunststofafval in onze zeeën, via onder andere al dat vrachtverkeer, waar al die dieren en koralen zo’n last van hebben.
En… ik moet denken aan het, nog steeds, gegeven dat nog maar zo’n 10% van alle geproduceerde kunststoffen en rubbers worden gerecycled!

De wereld produceert inmiddels al meer dan 80 jaar commerciële kunststoffen, van PE tot polyamiden tot polyester tot de meest recent ontwikkelde hoge temperatuur kunststoffen.
Let wel, het heeft ons ontzettend veel gegeven en het leven voor heel veel mensen enorm verbeterd: denk niet alleen aan de lichtere auto’s en allerlei huishoudelijke apparaten, maar ook de onmisbare medische toepassingen als spuiten, pacemakers, infusen en allerlei protheses.
Maar ergens in de afgelopen decades zijn we “vergeten” dat de “onvermijdelijkheid der dingen” ook gaat gebeuren: wat doen we met het AFVAL.
En nu het water ons richting de lippen stijgt, moeten we er wel over nadenken…

En dat gaat natuurlijk op de menselijke manier, vooral als je er in Nederland, alleen al, zo’n 13,5 miljoen (volwassenen) van hebt. Heel veel goede ideeën, veel goede intenties, veel meningen, veel praten door vele zogenaamde en (gelukkig) echte experts… kortom: het kan dus jaren duren (met de bijbehorende subsidie) voor de echt toepasbare, realistische, praktische mogelijkheden worden ontwikkeld en uitgevoerd. Overigens: Innovatie schud je niet zomaar uit de mouw, het gaat via allerlei mislukkingen, het heeft tijd nodig…maar ergens onderweg komen ook de successen en de bruikbare opties.

Maar, mijn “duit in het zakje” kan er ook nog wel bij, dacht ik 😉.
Mijn gedachte is dat in essentie “de mensheid” best wel slim is, dat als het maar echt nodig wordt we wel een oplossing vinden. En als ik de informatie en onderzoeken bij diverse universiteiten en onderzoekscentra er eens, voorzichtig (ik snap en begrijp niet alles), op na sla, denk en verwacht ik dat ergens de oplossingen voor al onze duurzaamheidsproblemen en specifiek het afval er wel tussen zitten…
Misschien wel zoals in mijn post, van een tijdje terug, met enkele gedachten over a. kunststofafval verbranden, b. afvangen bruikbare grondstoffen en reactieproducten, c. hergebruik 😊

Ik blijf toch altijd weer terug denken aan de snelle ontwikkeling en uitvoering van vaccins bij de Covid pandemie. 1. Er werd een wereldwijde, zeer grote, urgentie gevoeld op zowel menselijk als economische vlak, met een breed-gedeeld verlangen en groot draagvlak om zo snel mogelijk uit de misère te komen, 2. De oplossingen lagen op de plank, door gedegen en innovatieve (subsidie!) R&D en 3. Er kwam een bijna perfecte samenwerking tussen Overheden, Onderzoekscentra, Bedrijven en Burgers tot stand. En volgens mij, wat wel eens onbenoemd blijft, 4. Van ontwikkeling tot en met het toedienen van de vaccins, het werd uitgevoerd door Experts!

Zou deze “aanpak” kunnen werken voor duurzaamheid (en welzijn!) en specifiek het afval of de beschikbaarheid van grondstoffen? En indien ja, wanneer en onder welke randvoorwaarden zou dit kunnen gebeuren en wie of wat zou dit moeten aanjagen of faciliteren?

Mijn indruk is dat het gevoel van urgentie nog steeds, breed-gedragen (!), ontbreekt.
Tegelijkertijd kun je ook niet om het succes van de PET-fles heen!