Europese Unie

Ik weet niet of het jullie ontgaan is (of dat je een andere mening bent toegedaan 😊), maar mijn vertrouwen in de Europese Unie heeft deze maand een enorme boost gekregen.

Bij alle geopolitieke beslommeringen en spierballentaal van de leiders van de diverse regio’s en landen besloot de EU om de bevroren Russische tegoeden niet vrij te maken en vervolgens 90 miljard euro gezamenlijk te lenen voor de ondersteuning van Oekraïne. 

De EU heeft er het afgelopen jaar nogal van langs gekregen. Het zou een oud vehikel zijn, afgedaan, langzaam, log, onduidelijk, te stil… Het zou “het vrije woord” te veel onderdrukken door te veel regelgeving… Het zou te weinig doen tegen alle import van goedkope (staatssteun) materialen, waardoor alleen al in Nederland diverse recycling bedrijven failliet gingen… Het wordt overspoeld met goede maar goedkope elektrische auto’s vanuit China, waardoor onder andere Volkswagen in zwaar weer terecht gekomen is… Het zou te vaak gegijzeld worden door landen als Hongarije, soms Slowakije en in mindere mate andere Oost-EU landen als het gaat om Oekraïne. Het zou sowieso veel te afhankelijk zijn, militair-grondstoffen-IT (om maar een paar onderwerpen te noemen), van China en Amerika.

Laat ik voorop stellen dat er de nodige waarheid zit in het bovenstaande, maar dat is niet het totale verhaal.
De Europese Unie werd opgericht met “het verdrag van Maastricht” en trad effectief in werking in 1993. Daarvoor was er alleen een puur economische samenwerking van enkele landen via een combinatie van de “Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal” van 1951 en de “Europese Economische Gemeenschap”, in 1958 gevormd door zes landen (België, de Bondsrepubliek Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland). Met iets meer dan 30 jaren zou je de EU zelfs jong kunnen noemen. In de jaren na de oprichting groeide de EU, werd een gezamenlijke munt geïntroduceerd en waren er bij de laatste verkiezingen zelfs meer dan 375 miljoen EU-burgers stemgerechtigd (!).

Europa is in de basis altijd een regio geweest die gericht is op andere regio’s, wat natuurlijk naast economische voordelen, ook donkere tijden met zich meebracht zoals kolonisatie en slavernij, gericht op handel en economie. De hang naar diplomatie in plaats van wapens en harde taal sluit hier naadloos op aan. Het is niet gemakkelijk om die cultuur om te zetten naar meer moreel leiderschap en het uiten daarvan. Het is pas sinds de Corona periode en de oorlog in Oekraïne dat de EU zich realiseert, met toenemend zelfvertrouwen, dat het een leiderschapsrol te vervullen heeft in de wereld. Daarbij liep ook het proces, wat hoort bij een jonge unie, van nationalisme en landen soevereiniteit naar een meer centraal EU georganiseerde regionaal bestuur. En dat gaat met vallen en opstaan.

Na de tweede wereldoorlog lag Europa in puin en dankzij investeringen van Amerika krabbelde ze langzaam maar zeker op, maar een steeds economisch sterker Europa werd steeds afhankelijker van Amerika (die daarvan profiteerde met een gigantische ROI!). In de afgelopen decades heeft er onder Amerikaans leiderschap, en Europa volgde, een ware exodus plaatsgevonden richting China. Het is dan ook geen wonder dat tegenwoordig meer dan 80% van alle grondstoffen uit China (en inmiddels ook uit India) komt. Dat China uiteindelijk door al deze investeringen en economische vooruitgang zichzelf zou ontwikkelen tot een zeer belangrijke speler in de hedendaagse handel en geopolitiek is een logisch vervolg en mag geen verrassing zijn. Het minder afhankelijk worden van zowel China als Amerika is niet alleen een zeer grote uitdaging, maar inmiddels ook in volle gang: De enorme toename in kennis, innovatie en productie van wapens, munitie, drones, enz. - In 2028 en 2030 gaan er mijnen open voor diverse anorganische grondstoffen (organische chemie loopt wel wat achter) - Voor alle IT zijn er Europese varianten en is het alleen een kwestie van implementeren - Op technologisch vlak en onderwijs lopen we nog altijd voorop (samen met andere regio’s).
Maar om echt onafhankelijk te worden zijn er nog een vijftal jaren nodig, ook hier weer met vallen en opstaan… hoewel het, als het echt moet (!), ook binnen twee jaar kan.
Voorwaarde voor dat laatste is dat het intern gekibbel afneemt en het conservatisme (en populisme) er wat afgaat (en zeker niet toeneemt).

Overigens, dat Volkswagen en Stellantis in zwaar weer zitten, en nu ondersteunt moeten worden vanuit de EU (!),  heeft maar ten dele met de concurrentie uit China te maken, ook met slecht beleid van het management en te weinig innovatie en productontwikkeling… het is niet voor niets dat Ford nu samen met Renault (die het veel beter doet) een samenwerking aangaat in de ontwikkeling en verkoop van “goedkopere”, goede en kleine elektrische auto’s.

In 1993 was de vorming van de Europese Unie meer dan een economische samenwerking, het was ook gericht op de rijke diversiteit van culturen en hoe een samenwerking individuele landen en burgers zou kunnen beschermen en versterken op alle gebied.
Nergens ter wereld zijn de regels en wetten voor onder andere privacy, desinformatie en oneerlijke concurrentie van bijvoorbeeld IT en sociale media zo streng (en de laatste verkiezing in Roemenië laat zien dat dit broodnodig is).  REACH (EU variant van de benchmark Amerikaanse FDA) heeft regels op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu die verder gaan dan die van de FDA of andere varianten wereldwijd (kijk alleen maar naar de discussie en aankomende wetgeving over PFAS).
Dat het langzaam gaat is soms frustrerend (vooral als het jezelf aangaat), maar wel logisch met de 27 deelnemende EU landen.

Dat, met alle retoriek om het wel te doen vanuit Duitsland, een groot deel van de andere EU landen en zelfs de EU commissievoorzitter zelf, de goede tegenargumenten van een klein land als België serieus genomen zijn, de EU het moreel en zakelijk (m.i.) juiste besluit heeft genomen om de tegoeden niet vrij te maken voor lening aan Oekraïne en, dat in plaats daarvan, de EU besloten heeft om een historisch zeer grote lening gezamenlijk aan te gaan. Dit alles versterkt mijn overtuiging van een wérkende EU en zal het m.i. alleen maar krachtiger maken.

Als de EU haar eigen koers zoveel mogelijk blijft houden, haar diversiteit blijft omarmen, gebruik maakt van alle talenten en mogelijkheden, dan is en blijft het een regio van grote betekenis in de wereld.
Mijn wens voor 2026, naast alle beste wensen voor iedereen, is dat het Verenigd Koninkrijk zich weer aansluit bij de EU.

De EU is geen verenigde staten van Europa, maar de unie van samenwerkende landen in dezelfde regio…het gezamelijke motto ervan is niet voor niets:

          In Varietate Concordia!
                            - 
          In Verscheidenheid Verenigd!