Hooggeëerd Publiek

Wat zou ons leven zijn zonder Kleur? We lopen er te vaak zomaar aan voorbij. Maar als je in de (aanstaande) Lente een bloemenveld ziet, kan je niet anders dan de kleurrijke schoonheid ervan bewonderen. Als je de diversiteit aan kleur in mode, automobielindustrie, interieur en allerhande dagelijkse gebruiksvoorwerpen ziet, dan worden onze ogen als vanzelf getrokken naar de meest uitgesproken kleuren. En hoewel we vaak verstandig kopen, zouden we het allerliefste misschien zo’n bekend rood “racepaard” bezitten… of, afgaande op de vele commentaren die ik krijg, blijkbaar zo’n guitig “rugzakje” in de bekende baby-blauwe kleur.

Zonder erbij na te denken kunnen de meesten mensen kleur waarnemen en zien. Als je bedenkt hoe onze ogen en ons brein daarbij samenwerken, dan moet je wel dit wonder der techniek waarderen. Denk maar eens aan het maken van vakantiefoto’s en bijvoorbeeld in de schemering. Waar een fotocamera z’n beperkingen heeft, weten deze “lichaamsdelen” feilloos te schakelen van licht naar donker, zien we die mooie zonsondergang, herkennen we nog steeds dat een tomaat rood is en gras groen.

Waar mensen vaak niet aan denken is dat Kleur er niet alleen is vanwege de ogen en het brein; hoe prachtig die “instrumenten” ook zijn, ze zijn alleen de ontvanger van gereflecteerd licht. Er moet ook een zender zijn. Naast een lichtbron moeten er additieven, de pigmenten en kleurstoffen, of structuren zijn die alle, of gedeeltelijk, licht reflecteren.

En in mijn vakgebied van Kleur en Engineering Plastics is er een wereld aan creativiteit én technologie nodig om de juiste mix van grondstoffen te gebruiken, die passen bij de gekozen kunststof en de toepassing ervan.

Welkom in mijn fascinerende wereld van Kleurtechnologie van Engineering Plastics!

Nu zeg ik meestal dat “Kleur geen rocket science” is, vooral als operators en zelfs product- en procestechnologen in een zekere mate van bewondering kijken naar coloristen en kleurexperts.
En voor het technologiedeel is dat zeker waar.
Want als het kunststoftype, op basis van de benodigde eigenschappen voor een toepassing, bekend is, weet je ook hoe je die kunststof moet compounderen en vervolgens bijvoorbeeld moet spuitgieten of 3D-printen.
Dan ken je als kleurexpert welke pigmenten en kleurstoffen je wel of niet kunt gebruiken.
En weet je hoe en met welke spectrofotometer (of visueel) je de geproduceerde kunststof moet analyseren om te controleren of je de specificatie van de klant hebt gehaald.

Spannender wordt het als die kleur zich in de uitersten van de kleurencirkel bevindt, extreem wit of zwart is, of geel of blauw of rood of groen of juist cyaan of magenta of …
Of als die kleur heel lang stabiel moet blijven onder veeleisende omstandigheden.
Of als de verwerkingstemperatuur extreem hoog is…
Of als de samenstelling van de kunststof erg complex is met bijvoorbeeld zowel glasvezel en vlamdover of met slagvastheidsverbeteraar.
Of als de gewenste materiaaleigenschappen en kleur gecombineerd moeten worden met bijzondere eigenschappen zoals LASER markeren.

Dan begint voor mij de magie van Kleurtechnologie, waarbij ik al mijn creativiteit, kennis en ervaring nodig heb om toch tot het gewenste resultaat te komen. Heb ik al mijn geduld en ook positiviteit en zelfvertrouwen, soms, nodig om te blijven doorgaan, zelfs als het de eerste 10 keer niet lukt.
Maar daarvoor heb ik jaren van onderzoek naar allerlei kleurmiddelen achter de rug, struin ik elke relevante beurs of website af naar de bekende en (voor mij) onbekende pigment- en kleurstofproducenten, spreek ik met elke relevante expert op het gebied van extrusie en spuitgieten van technische kunststoffen, heb ik de nodige aanvullende trainingen gedaan, discussieer ik met klanten over de eindproducten en de benodigde kleur en materiaal eigenschappen, verken ik van elk pigment of kleurstof of combinatie de grenzen voor de toepassing ervan en zoek ik naar processen of additieven om die grenzen nog wat op te rekken.

En daarna is het essentieel dat de ontwikkelde kleurreceptuur reproduceerbaar en herhaalbaar geproduceerd kunnen worden, met goed gedefinieerde grenzen. En bij afwijkingen tijdens productie planmatig zoeken naar de oorzaak…
…wat soms de bekende speld in de hooiberg is.
Het incident wat me het meest bijstaat in mijn carrière als Kleurexpert, is de productie van een lichtgrijs materiaal, al heel vaak geproduceerd, die plotseling te geel was én bleef (!). Dan heb je iemand nodig die weet welke grondstoffen dit kunnen veroorzaken en waarom, iemand die systematisch en analytisch de grondoorzaak weet te vinden. Overigens, ook iemand die weet dat je het nooit alleen moet doen; het heet dan wel kleurafwijking, maar niet zelden heb je Procestechnologen, Operators en Coloristen nodig om gezamenlijk de bron te vinden… al was het alleen maar om te brainstormen en nieuwe ideeën te genereren om die “speld” te vinden.
Lang verhaal kort: Ik kon de oorzaak herleiden naar de witmaker van een alternatieve firma met een ietwat niet-homogene coating die vervolgens reageerde met z’n omgeving.
Dit was alléén zichtbaar in de productie-extruder met z’n zwaardere procesomstandigheden (temperatuur, wrijving) ten opzichte van de lab-extruder. Het geeft ook maar weer eens het belang aan van een goede en representatieve opschaling!

Het is precies die combinatie van creativiteit en analytisch zijn, chemie  en technologie, individualistisch als kleurexpert maar ook in teamverband samenwerken, in mijn eigen werkomgeving, en de krachten bundelen met grondstofleveranciers, dat me zelfs na meer dan 25 jaar nog altijd zo mateloos fascineert!